JA Stockpile
Kοινή Δράση της ΕΕ για τη βελτίωση των ολοκληρωμένων και βιώσιμων στρατηγικών αποθεμάτων ιατρικών αντιμέτρων που χρησιμοποιούνται σε περιόδους κρίσης
Η πανδημία COVID-19 προκάλεσε πρωτοφανείς προκλήσεις για την Ευρωπαϊκή Ένωση, αποκαλύπτοντας ελλείψεις σε ιατρικά εφόδια, αδυναμίες στη διαχείριση κρίσεων και έλλειψη συντονισμένων απαντήσεων μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ. Οι διαφορές στα τεστ, στους εμβολιασμούς και στα μέτρα στα σύνορα ανέδειξαν κατακερματισμένες προσεγγίσεις, ενώ οι καθυστερήσεις, η παραπληροφόρηση και τα αδύναμα συστήματα υγείας επιδείνωσαν τις επιπτώσεις. Επιπλέον, ο πόλεμος στην Ουκρανία, οι πυρηνικοί κίνδυνοι και οι ακραίες συνθήκες που προκαλούνται από την κλιματική αλλαγή ενίσχυσαν περαιτέρω την ανάγκη για ισχυρότερες στρατηγικές ασφάλειας και υγείας της ΕΕ.
Ως απάντηση, η νέα Κοινή Δράση της ΕΕ για τα Ολοκληρωμένα και Βιώσιμα Στρατηγικά Αποθέματα Ιατρικών Αντιμέτρων (JA Stockpile) στοχεύει στη βελτίωση της ετοιμότητας για σοβαρές διασυνοριακές απειλές κατά της υγείας. Σκοπός είναι η προετοιμασία των χωρών ώστε να διαθέτουν πιο βιώσιμα αποθέματα ιατρικών αντιμέτρων (MCMs) για ταχύτερη διανομή, καλύτερη ανάπτυξη και διάθεση, βελτίωση της συνεργασίας μεταξύ των κρατών-μελών και ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανεξαρτησίας σε περιόδους κρίσης.
Το έργο βασίζεται στα διδάγματα που αντλήθηκαν από υγειονομικές κρίσεις και επιδιώκει να αναπτύξει ένα συντονισμένο, πολυεπίπεδο σύστημα αποθεματοποίησης. Η έννοια της αποθεματοποίησης θα αξιολογηθεί και θα αναπτυχθεί περαιτέρω, όχι μόνο για τον προσδιορισμό της ποσότητας και της διαθεσιμότητας των αποθεμάτων, αλλά και για την ενίσχυση της βιώσιμης διαχείρισης, τη διασφάλιση της ταχείας ανάπτυξης και χρήσης των MCMs, ώστε να διευκολυνθεί η αποτελεσματική αξιοποίησή τους εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης και σε παγκόσμιο επίπεδο.
Οι στόχοι του έργου είναι πλήρως ευθυγραμμισμένοι με το πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Υγείας, την προσέγγιση “One Health” και τη Στρατηγική της ΕΕ για την Παγκόσμια Υγεία. Επιπλέον, συμβάλλει άμεσα στην πρακτική εφαρμογή της Στρατηγικής της ΕΕ για τα Στρατηγικά Αποθέματα και τα Ιατρικά Αντίμετρα (Ιούλιος 2025).
Συνολικά, το έργο θα στηρίξει τη λειτουργία του ευρωπαϊκού πλαισίου διακυβέρνησης για τη διαχείριση κρίσεων και στοχεύει στην ενίσχυση της ετοιμότητας έκτακτης ανάγκης μέσω βελτίωσης των αποθεμάτων και της ασφάλειας της υγείας.
Στο έργο συμμετέχουν 25 χώρες της ΕΕ και 54 οργανισμοί, οι οποίοι θα το υλοποιήσουν στο πλαίσιο του Προγράμματος EU4Health. Το Ινστιτούτο Υγείας και Πρόνοιας της Φινλανδίας (THL) είναι ο συντονιστής του έργου, συνεργαζόμενο στενά με σχετικές ευρωπαϊκές και διεθνείς αρχές (π.χ., HERA, ECHO, ECDC, EMA, WHO).
Για την Ελλάδα
Το Υπουργείο Υγείας (MoH-GR) λειτουργεί ως δικαιούχος για την Ελλάδα στο έργο JA STOCKPILE, έχοντας τη συνολική ευθύνη για τη συμμετοχή των ελληνικών συνδεδεμένων φορέων. Το Υπουργείο Υγείας επιβλέπει το συντονισμό των εθνικών δραστηριοτήτων, διασφαλίζει τη συμμόρφωση με τους κανονισμούς του EU4Health και εκπροσωπεί την Ελλάδα στη λήψη στρατηγικών αποφάσεων στο πλαίσιο του έργου. Η 3η Υγειονομική Περιφέρεια Μακεδονίας (3YPE) συμμετέχει ως συνδεδεμένη οντότητα (Affiliated Entity – AE), έχοντας ηγετικό ρόλο στην επιχειρησιακή εφαρμογή δράσεων που αφορούν στην ετοιμότητα και ανάπτυξη των στρατηγικών αποθεμάτων σε περιφερειακό επίπεδο. Ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων (EOF), επίσης ως συνδεδεμένη οντότητα (Affiliated Entity – AE), έχει την ευθύνη για τις ρυθμιστικές και φαρμακευτικές πτυχές που σχετίζονται με τα Ιατρικά Αντίμετρα (Medical Countermeasures – MCMs).
Μέσα από τη συνεργασία τους, το Υπουργείο Υγείας (ΜοΗ- GR), η 3η Υγειονομική Περιφέρεια (3YPE) και ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων (EOF) ενισχύουν τον ρόλο της Ελλάδας στην ανάπτυξη ενός βιώσιμου, συντονισμένου και πολυεπίπεδου συστήματος στρατηγικών αποθεμάτων, συμβάλλοντας στην ενίσχυση της υγειονομικής ασφάλειας και της ετοιμότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε περιόδους κρίσεων. Πιο συγκεκριμένα η Ελλάδα συμμετέχει ενεργά στα παρακάτω πακέτα εργασίας (WPs):
WP | Όνομα Πακέτου Εργασίας | Επικεφαλής Δικαιούχος (L) | Συμμετοχή της Ελλάδας | Σύντομη Περιγραφή |
1 | Συντονισμός (Coordination) | THL, Φινλανδία | ΜοΗ- GR, 3YPE, EOF
| Εξασφαλίζει την ομαλή διαχείριση του έργου, τον συντονισμό των εταίρων, την παρακολούθηση προϋπολογισμού και deliverables, και την επικοινωνία με την ΕΕ. |
4 | Βιωσιμότητα (Sustainability) | Υπουργείο Υγείας, Γαλλία | ΜοΗ- GR, 3YPE, EOF | Σχεδιάζει πλάνο μακροχρόνιας βιωσιμότητας ώστε οι δράσεις να συνεχιστούν μετά το τέλος του έργου, ενσωματώνοντας καλές πρακτικές σε εθνικές πολιτικές. |
5 | Εκπαίδευση (Training) | OKFŐ, Ουγγαρία & UPLC, Ουκρανία | ΜοΗ- GR, 3YPE, EOF | Παρέχει εξειδικευμένα προγράμματα κατάρτισης για ενίσχυση των δεξιοτήτων στη διαχείριση στρατηγικών αποθεμάτων ιατρικών αντίμετρων. |
6 | Εντοπισμός και ποσοτικοποίηση στρατηγικών αποθεμάτων (Identifying & Quantifying Stockpiles) | MINVWS, Κάτω Χώρες | ΜοΗ- GR, 3YPE, EOF | Καθορίζει μεθόδους και εργαλεία για αναγνώριση και ποσοτικοποίηση των αποθεμάτων ιατρικών αντίμετρων σε επίπεδο ΕΕ. |
7 | Συντονισμένο Πολυεπίπεδο Σύστημα Αποθεμάτων (Coordinated Layered Stockpiling System) | AGES, Αυστρία & FPS Health, Βέλγιο | ΜοΗ- GR, 3YPE, EOF | Δημιουργεί πλαίσιο συνεργασίας μεταξύ κρατών-μελών για τον συντονισμό των εθνικών αποθεμάτων και την αποτελεσματική ανταλλαγή τους. |
8 | Βιώσιμη Διαχείριση Αποθεμάτων (Sustainable Stockpile Management) | Υπουργείο Υγείας, Γαλλία | ΜοΗ- GR, 3YPE, EOF | Αναπτύσσει εργαλεία και προτάσεις για βελτίωση της διαχείρισης αποθεμάτων, περιλαμβάνοντας παράταση διάρκειας ζωής προϊόντων και ψηφιακή παρακολούθηση. |
9 | Ανάπτυξη και Χρήση Ιατρικών Αντίμετρων (Deployment & Usage of MCMs) | NBHW, Σουηδία | ΜοΗ- GR, 3YPE, EOF | Προετοιμάζει διαδικασίες για ταχεία ανάπτυξη και διάθεση ιατρικών αντίμετρων σε περιόδους κρίσης εντός και εκτός ΕΕ. |
ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΉ ΑΝΑΦΟΡΑ: Το έργο Stockpile χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και υλοποιείται στο πλαίσιο του Προγράμματος EU4Health (2021-2027). Οι απόψεις και οι γνώμες που εκφράζονται ανήκουν αποκλειστικά στους συγγραφείς και δεν αντικατοπτρίζουν απαραίτητα εκείνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του Ευρωπαϊκού Εκτελεστικού Οργανισμού για την Υγεία και την Ψηφιακή Τεχνολογία (HADEA). Ούτε η Ευρωπαϊκή Ένωση ούτε η αρχή που χορήγησε τη χρηματοδότηση φέρουν ευθύνη για αυτές.
EU Joint Action aims to improve the comprehensive and sustainable strategic stockpiles of medical countermeasures used in crisis
COVID-19 posed unprecedented challenges for the European Union, exposing shortages in medical supplies, weaknesses in crisis management, and a lack of coordinated responses among EU member states. Differences in testing, vaccination, and border measures highlighted fragmented approaches, while delays, misinformation, and weak health systems worsened the impact. In addition, the war in Ukraine, nuclear risks, and climate change driven extreme conditions stresses further the need for stronger EU security and health strategies.
As a response, a new EU Joint Action on Comprehensive and Sustainable Strategic Stockpiles of Medical Countermeasures Used in Crisis (JA Stockpile) aims to contribute to better preparedness in case of serious cross-border threats to health in order to prepare countries to have more sustainable stockpiles of medical countermeasures (MCMs) to enhance faster distribution, better deployment and dispensing of MCMs, better collaboration between member states, better evidence-base for future proposals on stockpiling of MCMs and thus strengthening of European independence in crisis situation.
The project builds upon the lessons learned from health emergencies and seeks to develop a coordinated and multi-layered stockpiling system. Stockpiling concept will be evaluated and developed further not only to determine the quantity and availability of preparedness stockpiles, but also to foster sustainable stockpile management, ensure rapid deployment and usage of MCMs in order to facilitate the effective utilization of medical countermeasures, both within the European Union and globally.
The objectives of the project are fully consistent with the framework of the European Health Union, the One Health approach, and the EU Global Health Strategy. Furthermore, the initiative directly contributes to the practical implementation of the EU Stockpiling and Medical Countermeasures Strategies (July 2025) .
In general, the project will support the functioning of the EU governance framework for crisis management and wishes to provide emergency response by improving stockpiling and health security.
The project includes altogether 25 EU countries and 54 organizations who will implement the project under the EU4Health Programme. The Finnish Institute for Health and Welfare (THL) is the coordinator of the project that will closely cooperate with relevant EU and international authorities (e.g., Health Emergency Preparedness and Response Authority (HERA), European Civil Protection and Humanitarian Aid Operations (ECHO), European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC), European Medicines Agency (EMA) and World Health Organisation (WHO).